Het Sociaal Domein is een van de meest complexe beleidsterreinen binnen gemeenten. Die complexiteit zit niet alleen in de veelheid aan thema’s en betrokken partijen, maar vooral in de vraag hoe je doelen scherp formuleert, succes toetst en daarover het goede gesprek voert met bestuur en gemeenteraad. Het is immers aanzienlijk lastiger om vast te stellen of inwoners daadwerkelijk beter in staat zijn om mee te doen in de samenleving, dan om te constateren dat er bijvoorbeeld 150 woningen zijn gerealiseerd.

Juist deze bestuurlijke en inhoudelijke complexiteit vraagt om een andere manier van sturen. De afgelopen maanden heeft De Hele Olifant daarom samen met een team van dertig gemotiveerde beleidsprofessionals gewerkt aan een aanpak ImpactSturing™ die helpt om het Sociaal Domein beter integraal te besturen en bespreekbaar te maken.

Uitgangspunten: inzicht en dialoog centraal
Bij de ontwikkeling van de aanpak stonden twee uitgangspunten centraal. Allereerst moest de werkwijze bijdragen aan beter inzicht én aan een kwalitatief betere dialoog. Niet alleen binnen het team van het Sociaal Domein zelf, maar ook tussen college en gemeenteraad. Het uiteindelijke doel daarbij is effectievere en meer samenhangende sturing.

Daarnaast hebben we expliciet erkend dat het Sociaal Domein voortdurend in beweging is. Deelvraagstukken beïnvloeden elkaar continu. Daarom is ervoor gekozen om doelen niet per beleidsterrein te isoleren, maar deze integraal en gezamenlijk met het hele team te bepalen en te volgen.

Van opgave naar impact: een helder stappenplan
De aanpak ImpactSturing™ die hieruit is voortgekomen, bestaat uit een aantal samenhangende stappen.

Aan de basis staat de vaststelling van de opgaven. Het college en de gemeenteraad bepalen eens per collegeperiode welke maatschappelijke opgaven de komende vier jaar centraal staan. Deze opgaven vormen het kader waarbinnen professionals hun werk doen.

Vervolgens vindt jaarlijks een gezamenlijke impactbepaling plaats, tijdens een zogeheten ‘week van de impact’. In deze week bepalen beleidsprofessionals in dialoog met elkaar welke concrete resultaten zij in het komende jaar willen realiseren om bij te dragen aan de vastgestelde opgaven. De opgestelde resultaten worden daarna met de raad besproken en vastgesteld. Deze week is bewust gekoppeld aan de planning- en begrotingscyclus, zodat inhoud en financiën beter met elkaar verbonden zijn.

De gekozen opgaven en resultaten worden vastgelegd in een visueel format, ontsloten via een app. Hierin is niet alleen zichtbaar wát men wil bereiken, maar ook de redeneerlijn waarom deze resultaten zijn gekozen en op basis van welke toetsingscriteria (kengetallen) ze worden gevolgd.

 

Deze werkwijze helpt ons effectievere gesprekken te voeren met college en raad over prioriteitstelling en een haalbare werkbelasting.

Directeur Bedrijfsvoering

Maandelijks sturen op voortgang en betekenis
Een cruciaal onderdeel van de aanpak ImpactSturing™ zijn de maandelijkse voortgangsgesprekken. In een fysiek overleg van ongeveer een uur bespreekt het team, ondersteund door de app, de stand van zaken. Dit biedt ruimte om te reflecteren, bij te sturen en prioriteiten aan te passen waar nodig.

De voortgang wordt daarbij op drie niveaus inzichtelijk gemaakt: de uitgevoerde acties, de verwachting of de beoogde resultaten binnen het lopende jaar worden gehaald, en de impact die met deze resultaten naar verwachting wordt gerealiseerd op de maatschappelijke opgaven. Door te werken met kleuren en korte toelichtingen ontstaat snel overzicht, zonder de inhoudelijke nuance te verliezen. 

Een sterkere dialoog tussen professionals, management en bestuur
Deze maandelijkse gesprekken blijken meer te zijn dan een voortgangsoverleg. Ze functioneren als een dynamisch stuurinstrument, waarin professionals zelf eigenaarschap nemen over hun ambities en keuzes in het veld. Tegelijkertijd levert dit waardevolle inzichten op voor management en bestuur.

Voor de gemeenteraad vormt deze werkwijze bovendien een stevig fundament voor de jaarlijkse dialoog met het college en de ambtelijke organisatie. In plaats van versnipperde informatie en frustrerende discussies ontstaat er ruimte voor een gesprek over hoofdlijnen, resultaten en de maatschappelijke betekenis daarvan.

Veelbelovende resultaten na het eerste testjaar
De ervaringen uit het eerste testjaar zijn positief. Professionals geven aan meer grip te ervaren op de impact van hun inspanningen. Management ervaart meer rust, doordat er continu zicht is op de voortgang binnen het omvangrijke palet aan actielijnen. Raadsleden voelen zich beter gefaciliteerd en geven aan sneller tot de kern te kunnen komen in gesprekken over het Sociaal Domein.

Ook op directieniveau wordt de meerwaarde herkend. De Directeur Bedrijfsvoering ziet dat deze werkwijze helpt om effectievere gesprekken te voeren met college en raad over prioriteitstelling en een haalbare werkbelasting.

Herkent u dit?
Dan komen wij graag langs voor een gesprek. Niet om onze aanpak te presenteren, maar om samen te onderzoeken wat in uw gemeente speelt — en of deze werkwijze daarbij past.

 

Wibo Haverkate & Jos Bakker
Verandercoaches De Hele Olifant